Eğitim Talebi Arrow
TEST

Veriyle Manipülasyon ve Anket Okuryazarlığı

1

“%87’si mutlu” yazan bir grafik görüyorsun ama örneklem büyüklüğü yazmıyor. Ne yaparsın?

Grafik kaynağını araştırır, örnekleme bakarım
Paylaşırım çünkü sayı yüksek
Yorumlara “kaynak var mı?” yazarım
Zaten bu tür anketlere güvenmem
2

Bir siyasi ankette sonuçlar 0.2 puan farkla açıklanmış. Başlıkta “yarış bitti” yazıyor. İlk izlenimin?

Bu tür başlıkların manipülatif olabileceğini düşünürüm
O zaman seçim sonucu belli
Aradaki fark küçük mü bakarım
Arkadaşlarıma gönderip yorum isterim
3

“%300 artış!” başlıklı bir haberde sayısal veri eksik. Nasıl yaklaşırsın?

Oranın neye göre hesaplandığını araştırırım
Oran büyüleyici, paylaşırım
“İlginçmiş” deyip geçerim
Kaynak kurum varsa bakarım
4

Bir haberde “Türkiye, X ülkesine göre 4 kat daha fakir” deniyor ama tek veri sunulmuş. Ne yaparsın?

Diğer ülkenin verisini de karşılaştırırım
Paylaşırım, zaten öyle hissediyordum
Başlığı geçip içeriğe odaklanırım
Haberi sadece yorumlarla okurum
5

Anket: “Gençlerin %73’ü X uygulamasını kullanıyor.” Ama yaş aralığı belirtilmemiş.

Yaş aralığı ve örnek sayısına bakarım
Gençlerin kullandığını biliyordum zaten
“Yaygındır” diyerek paylaşırım
Anketin hangi kurumdan geldiğine bakarım
6

“Kadınların %62’si bu ürünü kullanıyor” denmiş. Cinsiyet odaklı verilere nasıl yaklaşırsın?

Cinsiyet temelli genellemeleri sorgularım
“Kadınlar öyle yapar zaten” derim
Bu tarz verileri çok dikkate almam
Firma mı açıklamış diye kontrol ederim
7

Bir grafikte eksen oynanmış gibi duruyor. Ne yaparsın?

Eksen aralıklarını inceler, grafik manipülasyonu araştırırım
Anlamam ama yayarım çünkü çarpıcı
Paylaşmadan önce başkasına sorarım
İçeriğe güveniyorsam önemsemem
8

Bir paylaşımda “Bu tablo TÜİK'ten” yazıyor ama link yok.

TÜİK’in resmi sitesinden kontrol ederim
Güveniyorum, kaynak olmasa da doğrudur
Yoruma “link nerede?” yazarım
Taraflı bulurum
9

“Bu veriler sansürlendi, silinmeden kaydedin!” uyarılı içerik görüyorsun.

Şüpheyle yaklaşır, kaynağını araştırırım
“Vallahi bir şeyler saklanıyor” deyip paylaşırım
Link varsa incelerim
Silinmeden arkadaşlarıma yollarım
10

İnfografik çok renkli ve dikkat çekici ama içeriği belirsiz. Ne yaparsın?

Görsel güzel olsa da içeriğe odaklanırım
Görseli paylaşırım çünkü estetik
Metne bakmadan geçerim
Altına “çok etkileyici” yazarım